|
|
Psikiyatri
Yeterlik Sınavı
Neden ve Nasıl?
Psikiyatri Yeterlik Sınavı
Amacı kısaca psikiyatri uzmanlarının bilimsel gelişmeleri yakından izlemelerini ve güncel bilgiye ulaşmalarını teşvik etmek olarak tanımlanabilecek Psikiyatri Yeterlik Sınavı, 2006 yılından bu yana Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) PsikiyatriYeterlik Kurulunun düzenlemesiyle gerçekleştirilmektedir. Yeterlik Kurulu, TPD’nin bir yan kuruluşu olarak 2003 yılında kurulmuştur.
Psikiyatri Yeterlik Kurulunun Amaçları Nelerdir?
- Psikiyatri uzmanlık ve uzmanlık sonrası eğitiminin standartlarının belirlenmesi ve standardın yükseltilmesi için çalışmalarda bulunmak,
- Psikiyatri uzmanlık eğitiminin belirlenen standartlara uygun olarak verilmesi ve eğitimin niteliğinin yükseltilmesi için eğitim kurumları arasında işbirliğini sağlayıcı çalışmalar yapmak,
- Psikiyatri uzmanlarının bilgi ve uygulama becerilerinin gelişmesi için sürekli tıp eğitimi (STE) etkinliklerine katılımlarını teşvik etmek, özendirmek ve değerlendirmektir.
- Psikiyatri Yeterlik Kurulu, amacını, psikiyatri uzmanlarına yönelik ülke genelinde merkezi ve standart bir sınavla ilgili başvuru koşullarını tanımlamak, belirli aralıklarla sınav düzenlemek, sınavda başarılı olanlara Yeterlik Belgesini vermek yoluyla gerçekleştirir.
Çalışma İlkeleri
Psikiyatri Yeterlik Kurulunun çalışma ilkeleri, Tıpta Uzmanlık Tüzüğü, Türk Tabipleri Birliği-Uzmanlık Dernekleri Eşgüdüm Kurulu (TTB-UDEK) Yönergesi ve TPD Tüzüğü ile uyumludur. Tıpta Uzmanlık Tüzüğü, TTB-UDEK Yönergesi veya TPD Tüzüğünde değişiklik söz konusu olduğunda, bu uyum, karşılıklı etkileşime izin verecek şekilde sürdürülür. Çalışmalarında, Avrupa Tıp Uzmanları Birliği (Union Européene des Médecins Spécialistes-UEMS) ilkeleriyle uyumu gözetir.
Psikiyatri Yeterlik Kurulunun çalışma düzeni
Psikiyatri Yeterlik Kurulu, çalışmalarını, 8 Kasım 2003 tarihinde düzenlenen ve 24 Kasım 2007 tarihli TPD Genel Kurulu’nda değişiklik yapılan TPD Psikiyatri Yeterlik Kurulu Yönergesi doğrultusunda gerçekleştirmektedir.
Psikiyatri Yeterlik Kurulu bugüne kadar neler yaptı?
- Psikiyatri uzman ve asistanlarını bilgilendirmek üzere çok sayıda toplantı düzenlendi.
- Anket çalışmalarıyla mevcut duruma ve gereksinimlere ilişkin görüşleri topladı.
- Psikiyatri uzmanlık eğitiminde gereklilikler ve asgari standartları belirlemeye yönelik çalışmalar yaptı. Bu kapsamda “Uzmanlık Eğitiminde Gereklilikler ve Asgari Standartlar” ve Uzmanlık Eğitimi Kayıt Belgesi’ni (Asistan Karnesi) hazırladı. (TPD üyesi olan meslektaşlarımız bu belgelere www.psikiyatri.org.tr adresinden ulaşabilirler)
- Ülke genelindeki eğitim olanaklarındaki dengesizliği dikkate alarak çeşitli konularda kurslar düzenlenmesini sağladı.
- İki kez yazılı sınav, iki kez de uygulama sınavı gerçekleştirdi. Toplam 14 kişi sınavlarda başarılı olarak Yeterlik Belgesi aldı.
Yeterlik nedir?
Psikiyatri yeterliği, psikiyatri uzmanlarının temel bilgiler, güncel bilgiler ve psikiyatri uygulamalarıyla ilgili yeterliğini tanımlar ve merkezi olarak düzenlenen sınav ile belirlenir.
Nasıl başvurulur?
Sınava girebilmek için TPD Psikiyatri Yeterlik Kurulu’na bir dilekçeyle başvurulması ve aşağıda sayılan belgeleri dilekçeye eklemesi gereklidir:
- Asistanlığı süresince asistan karnesi (uzmanlık eğitimi kayıt belgesi) uygulanmışsa, bu belgenin asistanlık yaptığı kurum tarafından onaylanmış bir örneği,
- Sınava katılım ücretinin yatırıldığını gösterir banka dekontu,
- Uygulama sınavı için Türkiye'de psikiyatri uzmanı olarak çalışabilir olduğunu gösterir bir belge.
Nasıl bir sınav?
Sınav, Yazılı Sınav ve Uygulama Sınavı olarak iki aşamada yapılır.
Yazılı sınavla ilgili ilkeler
- Uzmanlık eğitiminin son yılında olan tıpta uzmanlık öğrencileri /asistanlar katılabilir.
- Adayın temel ve güncel psikiyatri bilgisini ölçmeye yönelik olarak yapılan sınavdır.
- Yılda en az bir kez yapılır.
Yeterlik yazılı sınavının teknik yönleri
- Sınav çoktan seçmeli 100 sorudan oluşur.
- Sınav süresi 90 dakikadır.
- Sınav sorularının kapsamı müfredat kurulunun çalışması sonucu oluşturulan konular listesine (Ek.1) göre düzenlenmiştir.
Uygulama Sınavıyla ilgili ilkeler
- Adayın bilgisini ve klinik becerisini ölçmeye yönelik sınavdır.
- Uygulama Sınavına, Yazılı Sınavda başarılı olan psikiyatri uzmanları katılabilirler.
- Yılda en az bir kez yapılır.
- Uygulama Sınavı, Yeterlik Sınav Altkurulunca oluşturulan jüri ya da jüriler tarafından yapılır.
- Uygulama Sınavına başvurabilmek için, Yazılı Sınavda başarılı olunan tarihin üzerinden 3 yıldan fazla bir süre geçmemiş olması gerekir.
Yeterlik uygulama sınavının teknik yönleri?
- Uygulama sınavı Nesnel Örgün Klinik Sınav (NÖKS) (Objective Structured Clinical Examination / OSCE-) sistemi ile gerçekleştirilmektedir.
- Bu sınav kurulan farklı istasyonlarda belli becerileri ölçmeyi amaçlamaktadır.
- TPD Yeterlik Kurulu 2006 ve 2007 uygulama sınavlarında 6 istasyon kullanılmıştır. Adaylar her istasyonda 10-20 dakika kalmaktadır.
- Bu sistemde hasta rolü yapan oyunculardan yararlanılmaktadır. Çeşitli istasyonlarda görev alan ve belirli senaryoları sunan hasta rolü yapan oyuncularla gerçekleştirilen görüşme, muayene ve değerlendirmeler gözlemci tarafından standardize olarak değerlendirmekte ve puanlanmaktadır. Bazı istasyonlarda görüşme istenmemekte; rapor yazma, bilimsel makale okuma gibi uzman hekimin sahip olması gereken yetiler değerlendirilmektedir. TPD çevrimiçi sitesinde Yeterlik Kurulu bağlantısından örnek bir uygulamaya ulaşılabilir (Uygulama sınavı görüşmesi prova videosu için tıklayınız).
- İstasyona giren adaya o istasyona ait bilgi yazılı olarak verilmekte ardından hasta rolündeki kişinin odaya girmesi ile değerlendirme başlamaktadır. Değerlendirme bir gözlemci tarafından var/yok listesi (check-list) ile yapılmaktadır.
- Her istasyon için belirli bir zaman söz konusudur.
- Sınav süresi toplamda yaklaşık 90 dakikadır.
Örnek bir istasyondaki “aday yönergesi”ni (ek 2) ve gözlemcinin kullandığı “standardize gözlemci yönergesi” ile “değerlendirme rehberi”ni (ek 3) aşağıda bulabilirsiniz.
Sınav sonuçlarının duyurulması, belgelendirme ve yeniden belgelendirme
- Sınav sonuçları adayların adreslerine postalanacak, ayrıca ilan edilmeyecektir. Yeterlik sınavının her iki aşamasında da başarılı olarak belge almaya hak kazanan kişilere TPD Yeterlik Belgesi verilecektir. Yeterlik Belgesinin geçerlilik süresi 10 yıldır.
- Yeniden Yeterlik Belgesi alabilmek için, son 10 yılda, TTB-STE Kredilendirme Kurulu ya da Yeterlik Yürütme Kurulunca geçerliliği kabul edilen bir uluslararası kredilendirme kuruluşu tarafından kredilendirilmiş psikiyatri alanındaki sürekli tıp eğitimi (STE) etkinliklerinden, Yeterlik Yürütme Kurulu tarafından belirlenecek miktarda STE kredisi alınmış olmalıdır.
Ek 1: Yazılı Sınav konuları ve soruların konulara göre ağırlıkları
|
Soru
ağırlıkları
|
|
Hasta değerlendirmesi
|
Ruhsal durum muayenesi, fizik ve nörolojik muayene ve öykü almayı içeren klinik değerlendirme ve tanı koyma becerisi, ayırıcı tanı ve tedavi planının oluşturulması, tedavi izlemi
|
6
|
|
Büyüme ve gelişim
|
Sosyal-emosyonel-bilişsel gelişim, gelişim kuramları
|
2
|
|
Acil psikiyatri
ve kriz müdahalesi
|
Acil hastaya yaklaşım, acil hastanın stabilizasyonu ve yönlendirilmesi, intihar eğilimi olan hastaların değerlendirilmesi ve tedavisi, krizlere müdahale yöntemleri
|
4
|
|
Afet psikiyatrisi
|
Afet durumlarında hastaya yaklaşım, hastanın değerlendirilmesi, tedavisi ve yönlendirilmesi
|
2
|
|
Tanı araçları ve psikolojik testlerin değerlendirilmesi
|
Yaygın olarak kullanılan tanı araçları ile psikolojik testlerin kullanımı ve yorumlanması, nöropsikolojik testler
|
2
|
|
Erişkin psikopatolojisi
|
Psikiyatrik bozuklukların tanı ve sınıflandırılması, psikopatoloji kuramları
|
16
|
|
Klinik psikofarmakoloji
|
Kısa ve uzun süreli farmakolojik tedaviler, ilaçların etki mekanizmaları
|
8
|
|
Fiziksel tedaviler
|
EKT endikasyonları, kontrendikasyonları, uygulama biçimleri ve diğer fiziksel tedaviler
|
2
|
|
Psikoterapiler
|
Analitik yönelimli bireysel psikoterapide kuram ve teknikler
|
3
|
|
Bilişsel-davranışçı terapilerde kuram ve teknikler
|
3
|
|
Grup terapileri endikasyon ve süreçleri hakkında bilgi
|
1
|
|
Aile terapileri (aile dinamiklerini tanıma, aileye danışmanlık ve müdahale teknikleri)
|
1
|
|
Diğer
|
1
|
|
Nöroloji
/nöropsikiyatri
|
Psikiyatrik uygulamada karşılaşılan nörolojik bozuklukların etiyoloji, tanı, ayırıcı tanı ve tedavisi, nöropsikiyatrik sendromlar
|
6
|
|
Toksikoloji
|
İlaçların ve ilaç yan etkilerinin morbidite ve mortaliteye etkileri
|
1
|
|
Alkol ve madde kullanım bozuklukları
|
Yatan ve ayaktan alkol ve madde bağımlılığı hastalarında etiyoloji, tanı, arındırma ve uzun süreli tedavi
|
6
|
|
Yaşlılık psikiyatrisi
|
Psikiyatrik bozukluğu olan yaşlı hastalarda tanı ve tedavi
|
3
|
|
Etik
|
Tıp etiği ve psikiyatrik uygulamalarda etik ilkeler
|
2
|
|
Nörobilim
|
Temel nöropatoloji, nöroanatomi, nörokimya, nörofizyoloji ve bilişsel nöropsikoloji, psikogenetik, beyin görüntüleme
|
6
|
|
Cinsel işlev bozuklukları
|
Cinsel işlev bozukluklarının etiyoloji, tanı, ayırıcı tanı ve tedavisi
|
2
|
|
Cinsel kimlik bozuklukları
|
Cinsel kimlik bozukluklarında etiyoloji, tanı, ayırıcı tanı ve hastaya yaklaşım
|
1
|
|
İletişim becerileri
|
Hastalar ve aileleri; psikologlar, psikiyatri hemşireleri, sosyal hizmet uzmanları ile etkin işbirliği için gereken tutumlar
|
1
|
|
Çocuk ve ergen psikiyatrisi
|
Çocuk ve aileyle görüşme teknikleri, psikiyatrik bozukluğu olan çocuk ve ergenlerin tanı ve tedavisi konusunda deneyim kazanılması
|
3
|
|
Zeka geriliği
|
Zeka geriliği ve diğer gelişimsel bozuklukları olan hastaların tanı ve tedavisi konusunda deneyim kazanılması
|
1
|
|
Liyezon-konsültasyon
|
Dahili ve cerrahi servislerdeki hastaları içeren konsültasyon-liyezon psikiyatrisi uygulamaları, ruhsal hastalık-tıbbi hastalık ilişkisi
|
4
|
|
Psikiyatrik epidemiyoloji
|
Ruhsal bozuklukların sıklığı, biyolojik ve çevresel risk etkenleri
|
2
|
|
Toplum psikiyatrisi
|
Topluma dayalı-koruyucu psikiyatri uygulamaları, psikososyal çevrenin bozukluklara etkisi, sosyal psikoloji, damgalama
|
2
|
|
Psikiyatrik rehabilitasyon
|
Ruhsal rehabilitasyon teknikleri, yeti yitiminin rehabilitasyonu, sosyal beceri eğitimi
|
2
|
|
Kültürel psikiyatri
|
Ruhsal bozukluklarda kültürel etkenler, kültürler arası psikiyatri, sosyal grupların psikolojisi
|
1
|
|
Psikiyatri tarihi
|
Psikiyatrinin kökeni ve tarihi gelişimi
|
1
|
|
Araştırma eğitimi
|
Araştırma yöntemleri, literatürü eleştirel değerlendirebilme (kanıta dayalı tıp), temel biyoistatistik
|
1
|
|
Adli psikiyatri
|
Kötü hekimlik uygulamaları, bilgilendirilmiş olur, rıza dışı hastaneye yatırma, vesayet vb.
|
4
|
Ek 2: Aday Yönergesi (Uygulamalı Sınav)
TARİH :
ADAY YÖNERGESİ
DURAK NO:
TEDAVİ DÜZENLEME / BİLGİLENDİRME / SORULARI YANITLAMA
|
Bu durakta:
- Psikiyatrik değerlendirmeniz sonucunda OKB tanısı koyduğunuz hastanın farmakolojik tedavisini düzenlemeniz, bu tedavi hakkında hastayı bilgilendirmeniz ve hastanın sorularını yanıtlamanız
gözlemci tarafından skorlanarak değerlendirilecektir.
Bu durakta süreniz 10 dakikadır.
Hasta ile iletişiminiz sırasında gözlemci ile tartışmaya girmeyiniz, yapılması gerekenleri ona anlatmayınız, gözlemci ile konuşmadan, doğrudan hastaya uygulama yapınız.
Gözlemcinin size tepki vermesini, yaptıklarınızın ve açıklamalarınızın doğrulanmasını / yanlışlanmasını beklemeyiniz.
|
|
Tarık Özer 24 yaşında, üniversite öğrencisi, erkek hasta. İki yıldır kir ve bulaşma obsesyonları ile kaçınma ve yıkanma kompulsiyonları var. Başka bir psikiyatrik bozukluğun eşlik etmiyor, daha önce 6 ay süren fluoksetin 80 mg/gün tedavisine yetersiz yanıt veren hastayla görüşmeyi tamamladınız. OKB tanısı koydunuz. Görüşmenin son bölümünde farmakolojik tedavisini düzenleyip
- Hastaya önerdiğiniz ilaç/ilaçlar hakkında 3-4 dakika içinde gerekli bilgilendirmeleri yapınız.
- Hastaya tedavi hakkında sorusu olup olmadığını sorunuz ve geri kalan zamanda hastanın tüm sorularını yanıtlayınız.
|
Ek 3: Gözlemci Yönergesi (Uygulamalı Sınav)
TARİH :
STANDARDİZE GÖZLEMCİ YÖNERGESİ
DURAK NO:
TEDAVİ DÜZENLEME / BİLGİLENDİRME / SORULARI YANITLAMA
|
Bu durakta adayın:
- OKB tanısı koyduğu bir hastanın farmakolojik tedavisini düzenlemesi, tedavi hakkında hastayı bilgilendirmesi ve hastanın sorularını yanıtlaması
sizin tarafınızdan skorlanarak değerlendirilecektir.
Bu durakta süre 10 dakikadır.
Sınava girmeden önce aday ve standardize hasta yönergelerini ve değerlendirme rehberini dikkatle okuyunuz.
Adayın size soracağı soruları yanıtlamayınız.
Aday beceriyi uygulamak yerine, yapması gerekenleri size anlatmaya başlarsa, ona beceriyi size anlatmamasını, doğrudan hastaya uygulama yapmasını söyleyiniz.
|
|
Tarık Ö. 24 yaşında, üniversite öğrencisi, erkek hasta. İki yıldır kir ve bulaşma obsesyonları ile kaçınma ve yıkanma kompulsiyonları var. Başka bir psikiyatrik bozukluğun eşlik etmediği ve daha önce 6 ay süren fluoksetin 80 mg/gün tedavisine yetersiz yanıt veren OKB tanılı hasta için
Adaydan,
- Hastanın farmakolojik tedavisini düzenlemesi ve bu konuda hastayı bilgilendirmesi,
- Hastanın ilaç yan etkileri ve alternatif tedaviler hakkındaki sorularını yanıtlaması istenmektedir
|
DEĞERLENDİRME REHBERİ
DURAK NO:
TEDAVİ DÜZENLEME / BİLGİLENDİRME / SORULARI YANITLAMA
TARİH : ADAY ADI-SOYADI:
|
|
|
Yeterli
|
Kısmen yeterli
|
Yetersiz
|
|
1
|
Hastaya fluoksetin dışında bir SGİ ya da klomipramin seçti ve ilacın adını hastaya söyledi.
|
1
|
0
|
0
|
|
2*
|
Doğru başlangıç dozunda tedaviye başladı (1 puan).
İlk bir ay içinde haftalık doz artışları ile titrasyon yaparak etkili doza (olağan hedef doza) çıkılacağını hastaya anlattı (1 puan).
|
2
|
1
|
0
|
|
3
|
Düzelmenin başlangıcının 4-6 hafta süreceğini belirtti
|
1
|
0
|
0
|
|
4
|
Tam yanıtın belirlenmesi için 8-12 hafta beklenmesi gerekeceğini belirtti
|
1
|
0
|
0
|
|
5
|
Olası SGİ yan etkileri açıkladı (her biri 0.25 puan)
a) GİS yan etkiler
b) Cinsel yan etkiler (libido, ereksiyon ve ejekülasyon sorunları)
c) Kilo değişiklikleri
d) Baş ağrısı
Klomipramin seçti ise baş ağrısı yerine antikolinerjik ve otonomik yan etkileri açıklaması puanlandırılır.
|
1
|
......
|
0
|
|
6
|
Hastaya hastalık veya tedavi hakkında sorusu olup olmadığını sordu
|
1
|
0
|
0
|
|
7
|
Hastanın düzeldikten sonra ne kadar ilaç kullanılacağı sorusunu “en az 1-2 yıl” diye yanıtladı (Hastayı bilgilendirme sırasında bu bilgiyi spontan olarak söylediyse puanlandırılır) .
|
1
|
0
|
0
|
|
8
|
Hastanın “ereksiyon güçlüğü olduğunda neler yapılabileceği” sorusuna” aşağıdaki yanıtlardan her hangi birini verdi:
a) Haftada bir günlük ilaç tatilleri (cinsel ilişki öncesi)
VEYA
b) İlaç eklemesi yapılabilir (isim vermesi gerekmiyor. Ancak bupropion, buspiron, amantadin, yohimbin, ginkgo biloba ekstresi, siproheptadin, mirtazapin, psikostimülanlar, sildenafil, tadalafil, verdanafilden her hangi biri doğru kabul edilir).
|
1
|
0
|
0
|
|
9
|
Hastanın “davranışçı tedaviler nedir, nasıl uygulanır ve etkileri nasıldır” sorularını yanıtladı
a) Bilişsel-davranışçı modeli açıkladı
b) “Alıştırma” ve “yanıt engelleme” tekniklerinden söz etti
c) Etkin birinci sıra tedaviler olduğunu açıkladı
d) Tek başına ya da ilaçla birlikte uygulanabileceğini belirtti
e) Haftada 1-2 seans toplam 13-20 seans sürdüğünü belirtti
|
2
|
......
|
0
|
|
10
|
Hastanın “Tamamen düzelecek miyim?” sorusuna gereksiz umut vermekten kaçınan, gerçekçi bir yanıt verdi
“tam düzelmeniz mümkün ancak hastaların önemli kısmında kısmi düzelmeler, bazı belirtilerin devam etmesi ya da düzelmelerden sonra yinelemeler görülebiliyor”
|
1
|
0.5
|
0
|
|
TOPLAM PUAN
|
|
GÖZLEMCİ ADI-SOYADI:
GÖZLEMCİ İMZASI:
* Değerlendirme rehberindeki 2. soruyu puanlarken yanıtın doğruluğunu aşağıdaki tabloya göre değerlendirin.
İlgili bağlantılar:
|
|
|
|
|
|
|
|
|